آدلف

«...به من بگوييد ،دياري هست كه دنبالتان نيايم؟خلوتي هست كه در آن پنهان نمانم تا نزديك شما باشم بي آنكه باري سنگين در زندگيتان بشوم ؟اما نه ،شما نمي خواهيد.هر پيشنهادي را كه ترسان و لرزان به شما مي كنم با بي حوصلگي رد مي كنيد . تنها عايدم سكوت شماست . اين همه سنگدلي با طبيعت شما نمي خواند . شما مهربان هستيد،اعمالتان بزرگوارانه و صادقانه است .اما با چه كارتان   مي شود اثر حرف هايتان را زدود ؟حرف هاي گزنده ي شما پيرامونم انعكاس دارند .شب ها آنها را      مي شنوم ،دنبالم مي كنند ،عذابم مي دهند ،كارهايي را كه برايم مي كنيد پلاسيده مي كنند .آيا بايد بميرم آدلف ؟خيلي خوب ،راضيتان مي كنم ،اين موجود بيچاره اي را كه حمايت مي كرديد و اكنون با ضربات محكم    مي كوبيد ،خواهد مرد .اين النور بخت برگشته اي كه مزاحم شماست و تحملش برايتان سخت است ،كه چون مانعي بر سر راهتان به او مي نگريدو جايي پيدا نمي كنيد تا از دستش خلاص شويد خواهد مرد .شما تنها در ميان جماعتي گام بر خواهيد داشت كه براي ملحق شدن به آنها شتاب داريد! اين جماعتي را كه امروز به خاطر بي تفاوتي شان از آنها ممنونيد ،خواهيد شناخت وشايد روزي دلزده از قلب هاي خشك آنها ،دلتان براي قلبي تنگ شود كه به خاطر شما مي تپيد،كه براي دفاع از شما حاضر بود با هزار خطر بجنگد و شما حتي حاضر نبوديد با نگاهي به آن پاداش دهيد.»

*«آدلف»-بنژامن کنستان -نشر ثالث-برگردان مینو مشیری -چاپ اول ۱۳۸۸

** این روزها بیشتر از هر زمانی درچند ماه گذشته می خوانم . مدام در سفر و کار . از تهران به اصفهان . از آنجا به دزفول و از آنجا هم یحتمل به خرمشهر و آبادان .آرام و سر به کار و دل با یار .از کارهای تازه در آمده هم کتابهای  «امیر حسین یزدان بد »،«سپینود ناجیان »،«هادی نودهی »را خوانده ام . چند کار دیگر هم بوده که به یادم نمی آید . چند داستان هم از «احمد غلامی » خواندم .حالا ماشین کوچکم گاهی خانه ام است . یکبار هم چند ساعتی تویش خوابیدم و بعد ناهار خوردم . یکسال نشده کیلومترش از هفده هزار  گذشته و این یعنی ما در زمانی کوتاه مسافتهایی طولانی باهم رفته ایم و این بدک نیست رفیق.

*** «آدلف » کتاب فوق العاده ای است . به شرط آنکه جرات و حوصله ی ایستادن در مقابلش را داشته باشی . وقتی آدلف را می خواندم مدام به این فکر می کردم ما چقدر توانسته ایم خودمان را بنویسیم .زندگی هامان را شفاف و عریان بنویسیم ؟ شاید زمانی این محقق شود که بتوانیم شفاف و شجاعانه زندگی کنیم . «زندگی کردن » این راز تپنده ی «قلمی پر خون » است . قلمی که خون تراوش می کند داستانهایی زنده می آفریند . 

**** «جواد ماه زاده» را هیچ وقت ندیده ام اما آرزویم آزادی هر چه سریعتر اوست . چنین باد.

 

هوشنگ گلشیری

*...دراز کشیده به پشت فقط به بازی سایه ی عظیمش بر این یا آن دیوار نگاه می کرد ،گاهی

 یک دیوار و تمام سقف را می پوشاند . بالاخره هم خوابش برد . کی لباسهایش را کنده

بود؟بی بی هنوز خواب بود ،لباس پوشید و اول طرح کاملی از صورتش زد ،بعد هر عضو

صورتش را جدا جدا کشید . گردنش را هم کشید .گوشه ی لحاف را لوله می کرد و جلو 

می رفت .  بی بی بیدار شد ،گفت:«آنجا نشسته ای که چی ؟بیا ور دل خودم .»

احتیاجی نبود ،مثل همه ی آن دختر بچه ها که اول باش بخوابد و بعد دست بکشد . دست و

آغوش یا بهتر دست و خواهش یکی بود انگار با هر دو پنجه بکشد یا با هر ده انگشت ببیند . 

می گفت:«خوشا به غیرت تو ،گفتم پیر شدم ،پنج سال بود مرد ندیده بودم ،انگار بگیر هزار

 سال .»

او هم ندیده بود ،همه اش به بعد یا قبلش فکر می کردند . برای همین مست می شدند .

 همین را بایست می کشید ،همانطور که یک جفت بایست باشند . صبح که خداحافظی 

 می کرد بانو می گفت :«باز هم که می آیی؟»

«اگر عمری بود .»

کدخدا می گفت :«بر می گردند ،همه شان ،تو هم بر می گردی .»

 

*از مجموعه ی «خوابگرد و داستانهای دیگر »-نشر پویا -مشهد -اول تابستان ۱۳۶۹

 ** این داستان گلشیری به نظرم در حد و اندازه ی یک دوره ی کامل داستان نویسی است .

*** زن زیبایی می گفت :«دوست دارم به همه ی مردانی که می گویند عاشقم شده اند

پاسخی مثبت دهم . دوست دارم همه ی آنها را در آغوش گیرم . دوست دارم همه شان را

زیر پر و بالم بگیرم . همه را عاشقی بیاموزم . همه را ... حتی آنهایی که فقط به تنم چشم

دوخته اند و آن را می خواهند . می گفت : اینجا همه تشنه اند ، همه تشنه اند . ببین چقدر

خسته اند ،ببین چقدر ضعیفند . ببین چقدر کودک مانده اند .... همه تان بیایید ،همه تان بیایید...

 

رها کردن، رهایی، رها

امروز دقیقن یک ماهی می شود که دوباره شروع به کار کرده ام . با عنوان «حسابرس» در شرکتی

خصوصی در تهران .البته کارها ماموریتی ست و شهرهای مختلفی را باید بروم که البته این آوارگی و 

  لا مکانی را بسیار دوست دارم .سه ماهی ست از اهواز رفته ام و رفته ام و دارم می روم .مدام از او

دور می شوم . با هر گامی که بر می دارم با هر نفسی که می کشم .اهواز دوست خوبی بود برایم اما 

 نمی توانست پا به پایم بیاید . شاید هم نمی خواست . دوستش داشتم و او هم .اما «نمی توانست ».

    خیلی وقت ها ،خیلی چیزها ،خیلی آدم ها و خیلی مکانها «نمی توانند»،«نمی خواهند »، 

 «نمی فهمند »،«نمی شوند »و من برای همین می خواهم رهایشان کنم . اما همیشه 

 دوستشان خواهم داشت . شاید به خاطر «نتوانستن » هایشان .

     در این چند ماه شیراز و اصفهان و تهران را دیده ام و «تهران » را برگزیده ام برای ماندن . و «ماندن »

 چه معنایی  می تواند داشته باشد وقتی تو همیشه آماده ی رفتنی ؟!

     «ماندن » مثل همه چیز این جهان می تواند باعث هر نتیجه ای شود . گاهی بزرگ و مغرورت می کند

 ،عمیق و صبورو وفادار .گاهی حقیر و ناتوانت می کند ،ضعیف و نابینا . چه کسی می داند چه وقتی باید

 برود و چه وقتی باید بماند؟

شاید بزرگترین درسی که از «ماندن » آموخته ام ،کسب توانایی «دوست داشتن » هر چیزی و هر کسی

 و هر مکانی که کوچکترین قابلیتی برای «دوست داشته شدن » دارد ،بوده است .اینکه بتوانی 

  کوچکترین ها  را هم ببینی و با مقاش حوصله بیرونشان بکشی حتی از توده ی لجنی که آنها را 

  فرا گرفته .

این درس را مدیون «ماندن » در «اهواز » هستم . حالا می دانم که اگر این درس را نمی آموختم   

 «رفتن »و «ماندن»«از »و«در» هر جایی ،هر موقعیتی ،کنار هر انسانی ، روی زیبای خودش را عیان 

 نمی کرد . شاید حالا بعد از این سالها، در آستا نه ی پایان دهه ی سوم زندگی ام ،آموخته ام چه

زمانی باید «رها کنم » هر چیزی ،هر کسی و هر جایی را . 

پی نوشت ۱:گاهی کاری می کنی در اوج هیجان و عصبیت و بعد می بینی کاملا درست عمل کرده ای .

می دانی چه لذتی دارد؟

پی نوشت۲ : این روزها مجموعه داستان«برادران جمال زاده » و مجموعه مقالات «تاروشنایی بنویس»

«دکتر احمد اخوت » را خوانده ام و لذتها برده ام ،به خصوص از دومی . بخوانیم و بیاموزیم .

 

برای این روزها

من فکر می کنم

هرگز نبوده قلب من

                                این گونه گرم و سرخ

احساس می کنم

در بدترین دقایق این شام مرگ زای

چندین هزار چشمه ی خورشید

                                                           در دل ام

می جوشد از یقین

احساس می کنم

در هر کنار و گوشه ی این شوره زار یأس

چندین هزار جنگل شاداب

                                     ناگهان

می روید از زمین ...

 

 *    از شعر «ماهی » از دفتر «باغ آینه » احمد شاملو

**  آیا شاعران پیامبرانند؟

*** یادم می آید در دعواهای نوجوانی ، زمانی برنده بودم که ابتدای دعوا ،در حد مرگ کتک  میخوردم  . آن نفرتی که می گذاشتم جمع شود در عضلاتم . آن نفرت . بزن رفیق . نابودم کن .

 

غزاله علیزاده

«یونس !تو هیچ وقت دلبسته ی کسی شده ای ؟»

چشم چپ مرد درخشید:«بله،رشته ی جادویی واژه ها ،تصاویری که تنها یک بار در تیرگی می درخشند،برای شکار آنها روز و شب در کمین می نشینم .گاهی خودشان می آیند ،اندامم به رعشه می افتد . تا صورت مادی نگیرند ،برای نجات راهی نیست.»

«چه تصاویری ؟»

«فرق نمی کند :لیوانی خالی ،لبخند زود گذری پشت پنجره ،رویش دانه یی از ترک خاک ،باریکه ی نور  صبح روی کرکهای ساعد انسانی خفته ،پرچینهای زیر باران ،موریانه ای که از درون ،چوب کهنه را شیارمی زند.تک تک تصاویر مهم نیست ،هستی از ترکیب آنهاست ،ساختن جهانی هماهنگ،در برابر هرج و مرج ،همسرایی آواها،آهنگ آفرینش.»

وهاب به پاره های ابر صورتی در آسمان عصر نگاه کرد :«پس کی زندگی کرده ای ؟»

«تا نوک قله ها بالا می رفتم ،رودخانه ی کف کرده را نگاه می کردم ،روی علفها می خوابیدم ،سایه ی ابرها ،بر دره ها پیش می رفت .درپنج سالگی پیر شدم ،حالا هیچ سنی ندارم . گردش زمین و زمان را بیهوده    می دانستم . بعد ها اعتقاد پیدا کردم در بیهودگی معنایی ست ، هر رابطه ایی به اصل خودش می رسد و گرنه نابود می شود .(دستها را بر سینه صلیب کرد)از صورتهای مجازی ،سایه های فانوس خیال ،طرحی نو رقم می زنم ،دل به این کمال می بندم .»

* از کتا ب« خانه ی ادریسیها »،غزاله علیزاده ،انتشارات توس

**کتاب خواندن کار وقت گیری ست . گاهی خسته کننده است . گاهی حتی آزار دهنده است . اما آن وسط اگر شانس بیاوری و بخت هم با تو یار باشد ، چیزهایی کشف می کنی و جمله هایی جلویت فوران می کند که همه ی آن خستگی را از تنت بیرون می کند .

*** داستا نهای علیزاده کند و آرام پیش می روند انگار موقع نوشتن مدام وسواس آن داشته همه تصویرها و معانی نهفته در آن لحظه ی داستانی را بروبد و روی کاغذ بیاورد و حتی تکه ای جا نماند . اما این انگار خاصیت کلام است ،اینکه او چیزهایی را گفته بی آنکه نوشته باشد .